OILAVIY ZO‘RAVONLIKNING PSIXOLOGIK ILDIZLARI VA ICHKI ISHLAR ORGANLARI TOMONIDAN ULARNI BARVAQT PROFILAKTIKA QILISH MEXANIZMLARI
Main Article Content
Abstract
Mazkur ilmiy maqolada oilaviy zo‘ravonlik (ab'yuz) fenomenining psixologik sabablari, tajovuzkor va qurbon shaxsining psixologik portreti hamda ularning xulq-atvor motivlari nazariy jihatdan tahlil qilingan. Muammoni o‘rganishda asosan qonunchilik normalariga emas, balki shaxs psixologiyasiga oid fundamental ilmiy adabiyotlarga tayangan holda, "zo‘ravonlik halqasi" va "o‘rganilgan ojizlik" sindromlarining mexanizmlari ochib berilgan. Oilaviy zo‘ravonlikni barvaqt aniqlash va profilaktika qilishda Ispaniya (VioGén tizimi), AQSh (Dulut modeli) va Buyuk Britaniyaning (Kler qonuni) ilg‘or tajribalari qiyosiy o‘rganilib, O‘zbekiston Respublikasi ichki ishlar organlari faoliyatini takomillashtirish yuzasidan aniq ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
В данной научной статье теоретически анализируются психологические причины феномена домашнего насилия (абьюза), психологический портрет агрессора и жертвы, а также мотивы их поведения. При изучении проблемы, опираясь в основном не на законодательные нормы, а на фундаментальную научную литературу по психологии личности, раскрыты механизмы синдромов «цикла насилия» и «выученной беспомощности». Изучен передовой опыт Испании (система VioGén), США (Дулутская модель) и Великобритании (Закон Клэр) в раннем выявлении и профилактике домашнего насилия, разработаны конкретные научно-практические предложения по совершенствованию деятельности органов внутренних дел Республики Узбекистан.
This scientific article theoretically analyzes the psychological causes of the phenomenon of domestic violence (abuse), the psychological portrait of the aggressor and the victim, and the motives of their behavior. In studying the problem, relying mainly on fundamental scientific literature on personality psychology rather than legislative norms, the mechanisms of the "cycle of violence" and "learned helplessness" syndromes are revealed. The advanced experience of Spain (VioGén system), the USA (Duluth model), and the UK (Clare's Law) in the early detection and prevention of domestic violence was comparatively studied, and specific scientific and practical proposals were developed for improving the activities of the internal affairs bodies of the Republic of Uzbekistan.
Article Details
Section

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite
References
1. O‘zbekiston Respublikasining "Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida"gi Qonuni. 02.09.2019 yildagi O‘RQ-561-son.
2. Xudoyberdiyev A.A. "Ma’muriy ishlarni yuritish kafolatlari va huquqni qo‘llash amaliyoti". O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.
3. Shoumarov G‘.B. "Oila psixologiyasi". Darslik. – Toshkent: "Sharq", 2010.
4. Walker, L. E. "The Battered Woman Syndrome". Springer Publishing Company, 4th Edition, 2016.
5. Seligman, M. E. P. "Learned Helplessness: A Theory for the Age of Personal Control". Oxford University Press, 1993.
6. Pence, E., & Paymar, M. "Education Groups for Men Who Batter: The Duluth Model". Springer, 1993.
7. López-Ossorio, J. J., et al. "VioGén System: A comprehensive algorithmic model for risk assessment in intimate partner violence in Spain". Psychosocial Intervention, 2020.