TRANSPORT VOSITALARINI OLIB QOCHISH VA O‘G‘IRLASH JINOYATLARINI BARVAQT OLDINI OLISHNING PROFILAKTIK ASOSLARI

Main Article Content

Nutfilloyev Bunyodbek Ubaydillo oʻgʻli

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada transport vositalarini olib qochish va o‘g‘irlash jinoyatlarining barvaqt oldini olish borasida ichki ishlar organlari (IIO) faoliyatining kriminologik, ma'muriy-huquqiy va profilaktik xususiyatlari kompleks tahlil qilingan. Jinoyatni keltirib chiqaruvchi asosiy sabab va shart-sharoitlar, xususan, jabrlanuvchilarning beparvoligi (viktimologik omil) hamda qarovsiz qoldirilgan avtoturargohlar muammosi yoritilgan. Avto-o‘g‘riliklarni oldini olishda texnologik yondashuv ("High-tech prevention"), immobilayzerlar, GPS-trekerlar va uzluksiz ishlovchi videoregistratorlar (Black box) dan foydalanishning ahamiyati ilmiy asoslangan. AQSh ("Watch Your Car" dasturi), Buyuk Britaniya (Secured by Design), Germaniya va Janubiy Koreya davlatlarining avto-jinoyatlarga qarshi profilaktik tajribasi qiyosiy o‘rganilib, O‘zbekiston milliy qonunchiligi va huquqni qo‘llash amaliyotini takomillashtirish yuzasidan aniq ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.


В данной научной статье проводится комплексный анализ криминологических, административно-правовых и профилактических особенностей деятельности органов внутренних дел (ОВД) по раннему предупреждению преступлений, связанных с угоном и кражей транспортных средств. Освещены основные причины и условия, способствующие совершению преступлений, в частности, беспечность потерпевших (виктимологический фактор) и проблема безнадзорных автостоянок. Научно обоснована важность технологического подхода («High-tech prevention»), использования иммобилайзеров, GPS-трекеров и систем непрерывной видеорегистрации (Black box) в предотвращении автокраж. Изучен передовой зарубежный опыт профилактики автопреступлений в США (программа «Watch Your Car»), Великобритании (Secured by Design), Германии и Южной Корее, разработаны конкретные научно-практические предложения по совершенствованию национального законодательства и правоприменительной практики Узбекистана.


This scientific article provides a comprehensive analysis of the criminological, administrative-legal, and preventive features of the activities of internal affairs bodies (IAB) in the early prevention of crimes related to the hijacking and theft of vehicles. The main causes and conditions conducive to the commission of crimes, in particular, the carelessness of the victims (victimological factor) and the problem of unattended parking lots, are highlighted. The importance of a technological approach ("High-tech prevention"), the use of immobilizers, GPS trackers, and continuous video registration systems (Black box) in preventing car thefts is scientifically substantiated. The advanced foreign experience in preventing auto crimes in the USA ("Watch Your Car" program), the UK (Secured by Design), Germany, and South Korea was comparatively studied, and specific scientific and practical proposals were developed for improving the national legislation and law enforcement practice of Uzbekistan.


 

Article Details

Section

Conference Articles

How to Cite

TRANSPORT VOSITALARINI OLIB QOCHISH VA O‘G‘IRLASH JINOYATLARINI BARVAQT OLDINI OLISHNING PROFILAKTIK ASOSLARI. (2026). Scientific Conference Open Proceedings, 2(2), 304-310. https://doi.org/10.5281/zenodo.20672537

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2023.

2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, https://lex.uz.

3. O‘zbekiston Respublikasining "Huquqbuzarliklar profilaktikasi to'g'risida"gi Qonuni. 14.05.2014 yildagi O‘RQ-371-son.

4. Xudoyberdiyev A.A. "Ma’muriy ishlarni yuritish kafolatlari va huquqni qo‘llash amaliyoti". O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.

5. Masharipov T., Fayzullayev D. "Tezkor-qidiruv taktikasi va jinoyatlarni fosh etishning zamonaviy muammolari". – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.

6. Clarke, R. V., & Harris, C. M. "Auto Theft and Its Prevention". Crime and Justice, 1992.

7. College of Policing. "Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) and Vehicle Security Standards". HM Government, London, 2022.

8. Lee, H., & Kim, J. "The Impact of Dashcams and Ubiquitous Surveillance on Car Theft Rates in South Korea". Asian Journal of Criminology, 2021.

9. National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA). "Vehicle Theft Prevention Strategies and the Watch Your Car Program". U.S. Department of Transportation, 2023.

10. Omelchenko, O. A. "Profilaktika ugonov i krazh avtotransportnyx sredstv: viktimologicheskiy i texnologicheskiy podxody". Huquq va xavfsizlik jurnali, 2022.