JAZONI IJRO ETISH MUASSASALARI XODIMLARI TOMONIDAN JINOYATLARNI OLDINI OLISH VA FOSH ETISHDA O‘TKAZILADIGAN TEZKOR-QIDIRUV TADBIRLARI
Main Article Content
Abstract
Mazkur ilmiy maqolada jazoni ijro etish muassasalarida (JIEM) saqlanayotgan mahkumlar tomonidan jinoyat sodir etilishining barvaqt oldini olish va fosh etishda penitensiar tizim tezkor-qidiruv apparatining ma'muriy-huquqiy, taktik va tashkiliy xususiyatlari kompleks tahlil qilingan. Penitensiar jinoyatchilikning yopiq (latent) xususiyati, qamoqxona submadaniyati va uyushgan guruhlarga qarshi kurashishda maxfiy hamkorlik (agentura), kameralar ichida tezkor tadbirlarni o‘tkazish taktikasi ilmiy asoslangan. Shuningdek, JIEMlarga taqiqlangan ashyolarni (dronlar orqali mobil telefon, narkotik) kiritishga qarshi "High-tech policing" usullarini qo‘llash masalalari yoritilgan. AQSh (STG Intelligence), Buyuk Britaniya, Germaniya va Janubiy Koreya penitensiar xizmatlarining kriminologik bashorat va AI (sun'iy intellekt) nazorati borasidagi ilg‘or xorij tajribasi qiyosiy o‘rganilib, O‘zbekiston milliy qonunchiligini takomillashtirish hamda sohadagi tadqiqotlarni OJS va SCOP.UZ kabi platformalarda indeksatsiya qilish yuzasidan aniq ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
В данной научной статье проводится комплексный анализ административно-правовых, тактических и организационных особенностей оперативно-розыскного аппарата пенитенциарной системы в раннем предупреждении и раскрытии преступлений, совершаемых осужденными, содержащимися в учреждениях исполнения наказаний (УИН). Научно обоснована закрытая (латентная) природа пенитенциарной преступности, тактика негласного сотрудничества (агентуры) и проведения оперативных мероприятий внутри камер в борьбе с тюремной субкультурой и организованными группами. Также освещены вопросы применения методов «High-tech policing» против проноса запрещенных предметов в УИН (мобильные телефоны, наркотики через дроны). Изучен передовой зарубежный опыт пенитенциарных служб США (STG Intelligence), Великобритании, Германии и Южной Кореи в области криминологического прогнозирования и AI-контроля, разработаны конкретные научно-практические предложения по совершенствованию национального законодательства Узбекистана и индексации исследований на платформах OJS и SCOP.UZ.
This scientific article provides a comprehensive analysis of the administrative-legal, tactical, and organizational features of the operational-search apparatus of the penitentiary system in the early prevention and detection of crimes committed by convicts held in penitentiary institutions (PI). The closed (latent) nature of penitentiary crime, the tactics of covert collaboration (human intelligence), and conducting operational measures inside cells in the fight against prison subculture and organized groups are scientifically substantiated. The issues of applying "High-tech policing" methods against the smuggling of prohibited items into PI (mobile phones, drugs via drones) are also highlighted. The advanced foreign experience of penitentiary services in the USA (STG Intelligence), the UK, Germany, and South Korea in criminological forecasting and AI control was comparatively studied, and specific scientific and practical proposals were developed for improving the national legislation of Uzbekistan and indexing research on platforms such as OJS and SCOP.UZ.
Article Details
Section

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2023.
2. O‘zbekiston Respublikasining "Tezkor-qidiruv faoliyati to'g'risida"gi Qonuni. 25.12.2012 yildagi O'RQ-344-son.
3. O‘zbekiston Respublikasining Jazoni ijro etish kodeksi. [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, https://lex.uz.
4. Xudoyberdiyev A.A. "Ma’muriy ishlarni yuritish kafolatlari va huquqni qo‘llash amaliyoti". O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.
5. Masharipov T., Fayzullayev D. "Tezkor-qidiruv taktikasi va jinoyatlarni fosh etishning zamonaviy muammolari". – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.
6. Federal Bureau of Prisons (BOP). "Security Threat Group (STG) Identification and Intelligence Operations". U.S. Department of Justice, 2023.
7. HM Prison and Probation Service (HMPPS). "Intelligence Management and Covert Covert Operations in Prisons". London, UK Government, 2022.
8. Lee, H., & Kim, J. "Robotics and AI Surveillance in High-Tech Prisons: The South Korean Experience". Asian Journal of Criminology, 2021.
9. Europol. "Prison Intelligence and Countering Organised Crime from Within". The Hague, 2023.
10. Omelchenko, O. A. "Operativno-rozysknaya deyatelnost v uchrejdeniyax ispolneniya nakazaniy: strategiya i taktika". Huquq va xavfsizlik jurnali, 2022.