JINSIY ERKINLIKKA QARSHI QARATILGAN JINOYATLARNI FOSH ETISH TAKTIKASI

Main Article Content

Po‘latxo‘jayev Saidjalol Oppoqxo‘ja o‘g‘li

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada shaxsning daxlsizligiga, xususan, jinsiy erkinligiga qarshi qaratilgan jinoyatlarni (nomusga tegish, jinsiy ehtiyojni zo‘rlik ishlatib g‘ayritabiiy usulda qondirish va boshqalar) fosh etishning tezkor-qidiruv, kriminologik va psixologik-taktik xususiyatlari kompleks tahlil qilingan. Ushbu toifadagi jinoyatlarning yuqori latentlik (yashirinlik) darajasi hisobga olinib, jabrlanuvchilar bilan ishlashda travmani hisobga oluvchi yondashuv (trauma-informed approach) hamda anonimlikni ta'minlash taktikasi ilmiy asoslangan. Shuningdek, jinoyatni issiq izidan fosh etishda biologik dalillarni (DNK) to‘plash, raqamli izlarni tahlil qilish (OSINT, smartfonlar va ijtimoiy tarmoqlar tahlili) hamda intellektual videokuzatuv tizimlaridan foydalanish amaliyoti yoritilgan. AQSh, Buyuk Britaniya, Germaniya va Janubiy Koreya politsiyasining ixtisoslashgan guruhlari (SART, SOIT) va jinsiy jinoyatlarga qarshi kurashishdagi ilg‘or xorij tajribasi qiyosiy o‘rganilib, O‘zbekiston milliy qonunchiligini takomillashtirish hamda sohadagi tadqiqotlarni OJS va SCOP.UZ kabi platformalarda indeksatsiya qilish yuzasidan aniq ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.


В данной научной статье проводится комплексный анализ оперативно-розыскных, криминологических и психолого-тактических особенностей раскрытия преступлений, направленных против неприкосновенности личности, в частности, против половой свободы (изнасилование, насильственное удовлетворение половой потребности в неестественной форме и др.). Учитывая высокий уровень латентности (скрытости) данной категории преступлений, научно обоснованы подход, учитывающий травму (trauma-informed approach), и тактика обеспечения анонимности при работе с потерпевшими. Также освещена практика сбора биологических доказательств (ДНК), анализа цифровых следов (OSINT, анализ смартфонов и социальных сетей) и использования систем интеллектуального видеонаблюдения при раскрытии преступлений по горячим следам. Изучен передовой зарубежный опыт специализированных групп полиции США, Великобритании, Германии и Южной Кореи (SART, SOIT) в борьбе с половыми преступлениями, разработаны конкретные научно-практические предложения по совершенствованию национального законодательства Узбекистана и индексации исследований на платформах OJS и SCOP.UZ.


This scientific article provides a comprehensive analysis of the operational-search, criminological, and psychological-tactical features of detecting crimes directed against the inviolability of a person, in particular, against sexual freedom (rape, violent satisfaction of sexual needs in an unnatural form, etc.). Considering the high level of latency (hiddenness) of this category of crimes, a trauma-informed approach and the tactics of ensuring anonymity when working with victims are scientifically substantiated. The practice of collecting biological evidence (DNA), analyzing digital footprints (OSINT, smartphone and social network analysis), and using intelligent video surveillance systems in solving crimes in hot pursuit is also highlighted. The advanced foreign experience of specialized police units in the USA, the UK, Germany, and South Korea (SART, SOIT) in combating sexual crimes was comparatively studied, and specific scientific and practical proposals were developed for improving the national legislation of Uzbekistan and indexing research on platforms such as OJS and SCOP.UZ.


 

Article Details

Section

Conference Articles

How to Cite

JINSIY ERKINLIKKA QARSHI QARATILGAN JINOYATLARNI FOSH ETISH TAKTIKASI. (2026). Scientific Conference Open Proceedings, 2(2), 208-216. https://doi.org/10.5281/zenodo.20650741

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2023.

2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, https://lex.uz.

3. O‘zbekiston Respublikasining "Tezkor-qidiruv faoliyati to‘g‘risida"gi Qonuni. 25.12.2012 yildagi O‘RQ-344-son.

4. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi. [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, https://lex.uz.

5. Masharipov T., Fayzullayev D. "Tezkor-qidiruv taktikasi va jinoyatlarni fosh etishning zamonaviy muammolari". O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2024.

6. Federal Bureau of Investigation (FBI). "Investigative Strategies in Sex Crimes and Violence Against Women". U.S. Department of Justice, Washington D.C., 2023.

7. College of Policing. "Investigating Sexual Offences: National Guidelines and SOIT Operations". HM Government, London, 2022.

8. Lee, H., & Kim, J. "Combating Digital Sex Crimes and High-Tech Forensics in South Korea". Asian Journal of Criminology, 2021.

9. Europol. "Sexual Violence and Digital Footprints: Strategic Frameworks in Law Enforcement". The Hague, 2023.

10. Omelchenko, O. A. "Taktika doprosa i operativno-rozysknaya deyatelnost pri rassledovanii polovyx prestupleniy". Huquq va xavfsizlik jurnali, 2022.